Ashwagandha, czyli witania ospała (Withania somnifera), to wieloletnia roślina pochodząca z Afryki i Azji. Znana jest również pod nazwami indyjskiego żeń-szenia, witanii usypiającej czy witanii opojnej.

Jest to roślina dorastająca do 35-80 cm wysokości. Jej zielona łodyga jest smukła, a liście drobne, owalne i jasnozielone. Kwiaty mają barwę zieloną lub żółtozieloną, natomiast po przekwitnięciu pojawiają się czerwone owoce przypominające miechunkę. Korzenie ashwagandhy są bardzo gorzkie, mają długość od 0,5 do 1 cm. Cała roślina sprawia delikatne, niepozorne wrażenie, choć posiada liczne właściwości prozdrowotne.

Ashwagandha znana była już w starożytnej Mezopotamii, Arabii i Indiach. W Mezopotamii ceniono ją za właściwości narkotyczne, natomiast w Indiach stosowano jako tonik i środek wzmacniający organizm. W Arabii używano jej jako kadzidła. W XVI wieku roślina dotarła do Europy.

Witania ospała ma szerokie zastosowanie. Jej działanie porównuje się do działania żeń-szenia syberyjskiego, a w niektórych aspektach nawet go przewyższa. W przeszłości stosowano ją jako afrodyzjak i składnik napojów miłosnych, wspierający m.in. wydłużenie erekcji u mężczyzn. Jest polecana osobom narażonym na stres i napięcie nerwowe, gdyż działa uspokajająco, poprawia jakość snu, łagodzi stany lękowe i pomaga zasnąć. Działa przeciwzapalnie, wzmacnia odporność, wspomaga rekonwalescencję po chorobach oraz przeciwdziała nowotworom przy dłuższym stosowaniu. Ashwagandha zwiększa płodność i poprawia ukrwienie narządów miednicy mniejszej, przez co może wspierać starania o potomstwo. Polecana jest także osobom starszym, osłabionym, zmagającym się z nadciśnieniem czy problemami z pamięcią. Działa również przeciwbólowo i wspiera organizm podczas leczenia onkologicznego, zwłaszcza w trakcie chemioterapii.

Korzeń witanii ospałej zawiera alkaloidy, takie jak pseudotropina, tropina, somniferina i witanina. Zawiera także aminokwasy, w tym kwas asparaginowy, glutaminowy, alaninę i glicynę.

Zalecana dzienna dawka sproszkowanego korzenia wynosi maksymalnie 5 g. Można go rozmieszać w wodzie, soku lub innym napoju. Cały korzeń można również żuć, natomiast części nadziemne rośliny podaje się po lekkim zagotowaniu w mleku (trzy razy dziennie po jednej filiżance).

Przygotowanie nalewki:

  • 100 g suchego lub 125 g świeżego surowca zalać 0,5 l alkoholu o mocy 60%.

  • Odstawić na tydzień w ciemnym miejscu, codziennie wstrząsając.

  • Po siedmiu dniach przecedzić.

  • Dawkowanie: 1 kropla na 1 kg masy ciała.

Nie są znane żadne przeciwwskazania do stosowania ashwagandhy.

Ashwagandhę można uprawiać w domu jako roślinę doniczkową. Nasiona wysiewa się w marcu, a roślina ma wysoką zdolność kiełkowania. Latem może przebywać na zewnątrz, jednak przed spadkiem temperatury należy przenieść ją do wnętrza, aby uniknąć szoku termicznego. Do uprawy wystarczy zwykła ziemia doniczkowa i słoneczne stanowisko. Podlewa się ją jak typowe rośliny domowe.